{"id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/Temat 3","paper_id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"Temat 3","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Temat 3.\nScharakteryzuj system ochrony praw człowieka i obywatela Rady Europy oraz Unii\nEuropejskiej - dokumenty dotyczące tych praw, instytucje stojące na straży ich\nprzestrzegania oraz możliwości ich dochodzenia przez obywateli państw członkowskich\ntych organizacji.\nFragmenty formularza skargi do jednego z trybunałów międzynarodowych\nwww.echr.coe.int\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n30.\nMaks. liczba punktów\n2\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R\nna temat nr\nMWO_1R\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n31.\nMaks. liczba punktów\n12\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R\nMWO_1R\nMWO_1R\nMWO_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Temat 3.\nScharakteryzuj system ochrony praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych -\ndokumenty dotyczące tych praw oraz instytucje stojące na straży ich przestrzegania.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur\ndemokracji.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności we\nwspółczesnym\nświecie.\n(IV etap z.p.)\nVI. Znajomość praw\nczłowieka\ni sposobów ich\nochrony.\n22. Współczesna demokracja w Polsce i na świecie - problemy\ni zagrożenia. Zdający:\n1) rozważa problemy polityki bezpieczeństwa socjalnego.\n36. Prawa człowieka. Zdający:\n3) rozróżnia prawa i wolności osobiste, polityczne oraz\nekonomiczne, społeczne i kulturalne; wskazuje, do której generacji\nnależą poszczególne prawa.\n38. Światowy i europejski system ochrony praw człowieka.\nZdający:\n3) charakteryzuje systemy ochrony praw człowieka w ramach Rady\nEuropy oraz Unii Europejskiej;\n4) wyjaśnia, jak działa i jakie sprawy rozpatruje Europejski\nTrybunał Praw Człowieka w Strasburgu;\n5) analizuje z punktu widzenia międzynarodowych standardów\npraw człowieka przypadki naruszania praw i wolności w różnych\npaństwach;\n6) pisze według wzoru skargę do Europejskiego Trybunału Praw\nCzłowieka w Strasburgu lub Komitetu Praw Człowieka w Genewie.\n43. Integracja europejska. Zdający:\n7) przedstawia cele, genezę i zasady działania Rady Europy; ocenia\njej rolę we współczesnej Europie.\n45. Polska w Unii Europejskiej. Zdający:\n2) opisuje prawa i obowiązki wynikające z posiadania obywatelstwa\nUnii Europejskiej, w tym możliwość skargi do Rzecznika Praw\nObywatelskich Unii Europejskiej.\n(IV etap z.p.) 5. Prawa człowieka. Zdający:\n1) przedstawia krótko historię praw człowieka i ich generacje;\nwymienia najważniejsze dokumenty z tym związane;\n2) wymienia podstawowe prawa i wolności człowieka; wyjaśnia, co\noznacza, że są one powszechne, przyrodzone i niezbywalne;\n3) podaje najważniejsze postanowienia Powszechnej Deklaracji\nPraw Człowieka, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka\ni Konwencji o Prawach Dziecka.\n(IV etap z.p.) 6. Ochrona praw i wolności. Zdający:\n3) uzasadnia znaczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka\nw Strasburgu.\nSchemat punktowania\nPoziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)\nZdający w pełni scharakteryzował:\n1) dokumenty Rady Europy:\n- Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych\nwolności (europejska konwencja praw człowieka) z 1950 roku\njako dokument chroniący prawa I generacji, w tym wymienił\nkatalog tych praw;\n- Europejską kartę społeczną (dopuszcza się: europejska karta\nsocjalna) z 1961 roku jako dokument normujący prawa\nII generacji, w tym wymienił katalog tych praw;\n- inne dokumenty, w tym protokoły dodatkowe;\n2) funkcjonowanie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka\nw Strasburgu, wskazując na warunki, jakie należy spełnić, aby\nTrybunał rozpatrzył skargę indywidualną (naruszenie art.\nKonwencji, wyczerpanie drogi krajowej, termin); Trybunał\nfunkcjonuje instancyjnie - można się odwołać; określił\nmożliwość złożenia skargi międzypaństwowej; organizacja\nTrybunału: skład 1 sędziego (rozpatrujący formalną zasadność\nskargi), Komitet 3 sędziów lub Izba 7 sędziów (wydające wyrok),\nWielka Izba 17 sędziów (instancja odwoławcza); nad\nwykonaniem wyroku Trybunału czuwa Komitet Ministrów RE;\n3) dokumenty Unii Europejskiej:\n- Traktat o Unii Europejskiej, stanowiący, że przepisy\nKonwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności\nsą przestrzegane w UE jako zasady ogólne prawa;\n- Kartę praw podstawowych UE z 2000 r. (2007/2009),\ntraktowaną jako akt prawa pierwotnego, w tym polsko-brytyjski\nprotokół w sprawie stosowania Karty;\n- przepisy Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu\no funkcjonowaniu UE, m.in. umożliwiające Trybunałowi\nSprawiedliwości kontrolę zgodności z prawami podstawowymi\naktów prawnych i innych działań organów UE oraz uznające\ndodatkowe prawa osobiste i polityczne, jak prawa wyborcze\nw wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz prawo do opieki\nkonsularnej (ze strony innego państwa członkowskiego);\n4) prawa proceduralne wynikające z obywatelstwa UE:\n- prawo skargi indywidulanej do Rzecznika Praw Obywatelskich\nUE, dotyczącej przypadków niewłaściwego administrowania\nw działaniach instytucji lub organów UE (poza TS);\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający nie popełnił\nżadnego błędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację\ninformacji (nie\nzamieścił w pracy\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\n- prawo petycji indywidualnej lub zbiorowej do Parlamentu\nEuropejskiego w sprawach objętych zakresem działaności UE,\nktóre dotykają ich bezpośrednio;\n- prawo skargi do Komisji, jeśli skarżący uznaje, że państwo\nczłonkowskie naruszyło Kartę praw podstawowych przy\nwykonywaniu przez nie prawa UE;\n- prawo skargi indywidualnej do Sądu, Trybunał\nSprawiedliwości jako sąd odwoławczy.\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych\naspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście\ninterpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć\nzwiązanych z tematem.\nKursywą zaznaczono kwestie niekonieczne do uznania danego\naspektu za spełniony w sposób pełny.\nPoziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 P.\nZdający:\n- w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)\nlub\n- w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia\ni częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych\naspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością\nwybranych pojęć związanych z tematem.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden\nlub dwa błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (umieścił\nw pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód nie w pełni\nuporządkowany.\nPoziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 P.\nZdający:\n- w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo\nscharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród\nzagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)\nlub\n- częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).\n5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy\nlub cztery błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym\nstopniu selekcję\ninformacji i ich\nhierarchizację (napisał\npracę, której znaczną\nczęść stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w sposób\nchaotyczny\ni nielogiczny.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił co\nnajmniej pięć błędów\nmerytorycznych.\nSELEKCJA INFORMACJI\nPonad połowę pracy\nstanowią fragmenty\nniezwiązane z tematem.\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nWywód jest\nniekomunikatywny.\n0 P.\nZdający nie zrozumiał tematu - nie wypełnił wymagań dla\npoziomu I.\n5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych\nz tematem.\nPrzy pracy o wartości\nmerytorycznej 0 p., nie\nprzyznaje się punktów\nza pozostałe elementy.\nEgzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III),\nmoże ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez\nzdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj.\npoprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za\nzrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości\nmerytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także\nocenić pracę na 0 punktów.","solution":null,"image":"img/wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-Temat_3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Temat 3.<br>Scharakteryzuj system ochrony praw człowieka i obywatela Rady Europy oraz Unii<br>Europejskiej - dokumenty dotyczące tych praw, instytucje stojące na straży ich<br>przestrzegania oraz możliwości ich dochodzenia przez obywateli państw członkowskich<br>tych organizacji.<br>Fragmenty formularza skargi do jednego z trybunałów międzynarodowych<br>www.echr.coe.int<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>30.<br>Maks. liczba punktów<br>2<br>Uzyskana liczba punktów<br>MWO_1R<br>na temat nr<br>MWO_1R<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>31.<br>Maks. liczba punktów<br>12<br>Uzyskana liczba punktów<br>MWO_1R<br>MWO_1R<br>MWO_1R<br>MWO_1R<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)</p>","answer_text_html":"<p>Temat 3.<br>Scharakteryzuj system ochrony praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych -<br>dokumenty dotyczące tych praw oraz instytucje stojące na straży ich przestrzegania.<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>IV. Znajomość zasad<br>i procedur<br>demokracji.<br>VI. Dostrzeganie<br>współzależności we<br>współczesnym<br>świecie.<br>(IV etap z.p.)<br>VI. Znajomość praw<br>człowieka<br>i sposobów ich<br>ochrony.</p>\n<ol><li>Współczesna demokracja w Polsce i na świecie - problemy</li></ol>\n<p>i zagrożenia. Zdający:</p>\n<ol><li>rozważa problemy polityki bezpieczeństwa socjalnego.</li><li>Prawa człowieka. Zdający:</li><li>rozróżnia prawa i wolności osobiste, polityczne oraz</li></ol>\n<p>ekonomiczne, społeczne i kulturalne; wskazuje, do której generacji<br>należą poszczególne prawa.</p>\n<ol><li>Światowy i europejski system ochrony praw człowieka.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje systemy ochrony praw człowieka w ramach Rady</li></ol>\n<p>Europy oraz Unii Europejskiej;</p>\n<ol><li>wyjaśnia, jak działa i jakie sprawy rozpatruje Europejski</li></ol>\n<p>Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu;</p>\n<ol><li>analizuje z punktu widzenia międzynarodowych standardów</li></ol>\n<p>praw człowieka przypadki naruszania praw i wolności w różnych<br>państwach;</p>\n<ol><li>pisze według wzoru skargę do Europejskiego Trybunału Praw</li></ol>\n<p>Człowieka w Strasburgu lub Komitetu Praw Człowieka w Genewie.</p>\n<ol><li>Integracja europejska. Zdający:</li><li>przedstawia cele, genezę i zasady działania Rady Europy; ocenia</li></ol>\n<p>jej rolę we współczesnej Europie.</p>\n<ol><li>Polska w Unii Europejskiej. Zdający:</li><li>opisuje prawa i obowiązki wynikające z posiadania obywatelstwa</li></ol>\n<p>Unii Europejskiej, w tym możliwość skargi do Rzecznika Praw<br>Obywatelskich Unii Europejskiej.<br>(IV etap z.p.) 5. Prawa człowieka. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia krótko historię praw człowieka i ich generacje;</li></ol>\n<p>wymienia najważniejsze dokumenty z tym związane;</p>\n<ol><li>wymienia podstawowe prawa i wolności człowieka; wyjaśnia, co</li></ol>\n<p>oznacza, że są one powszechne, przyrodzone i niezbywalne;</p>\n<ol><li>podaje najważniejsze postanowienia Powszechnej Deklaracji</li></ol>\n<p>Praw Człowieka, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka<br>i Konwencji o Prawach Dziecka.<br>(IV etap z.p.) 6. Ochrona praw i wolności. Zdający:</p>\n<ol><li>uzasadnia znaczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka</li></ol>\n<p>w Strasburgu.<br>Schemat punktowania<br>Poziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)<br>Zdający w pełni scharakteryzował:</p>\n<ol><li>dokumenty Rady Europy:</li></ol>\n<ul><li>Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych</li></ul>\n<p>wolności (europejska konwencja praw człowieka) z 1950 roku<br>jako dokument chroniący prawa I generacji, w tym wymienił<br>katalog tych praw;</p>\n<ul><li>Europejską kartę społeczną (dopuszcza się: europejska karta</li></ul>\n<p>socjalna) z 1961 roku jako dokument normujący prawa<br>II generacji, w tym wymienił katalog tych praw;</p>\n<ul><li>inne dokumenty, w tym protokoły dodatkowe;</li></ul>\n<ol><li>funkcjonowanie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka</li></ol>\n<p>w Strasburgu, wskazując na warunki, jakie należy spełnić, aby<br>Trybunał rozpatrzył skargę indywidualną (naruszenie art.<br>Konwencji, wyczerpanie drogi krajowej, termin); Trybunał<br>funkcjonuje instancyjnie - można się odwołać; określił<br>możliwość złożenia skargi międzypaństwowej; organizacja<br>Trybunału: skład 1 sędziego (rozpatrujący formalną zasadność<br>skargi), Komitet 3 sędziów lub Izba 7 sędziów (wydające wyrok),<br>Wielka Izba 17 sędziów (instancja odwoławcza); nad<br>wykonaniem wyroku Trybunału czuwa Komitet Ministrów RE;</p>\n<ol><li>dokumenty Unii Europejskiej:</li></ol>\n<ul><li>Traktat o Unii Europejskiej, stanowiący, że przepisy</li></ul>\n<p>Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności<br>są przestrzegane w UE jako zasady ogólne prawa;</p>\n<ul><li>Kartę praw podstawowych UE z 2000 r. (2007/2009),</li></ul>\n<p>traktowaną jako akt prawa pierwotnego, w tym polsko-brytyjski<br>protokół w sprawie stosowania Karty;</p>\n<ul><li>przepisy Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu</li></ul>\n<p>o funkcjonowaniu UE, m.in. umożliwiające Trybunałowi<br>Sprawiedliwości kontrolę zgodności z prawami podstawowymi<br>aktów prawnych i innych działań organów UE oraz uznające<br>dodatkowe prawa osobiste i polityczne, jak prawa wyborcze<br>w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz prawo do opieki<br>konsularnej (ze strony innego państwa członkowskiego);</p>\n<ol><li>prawa proceduralne wynikające z obywatelstwa UE:</li></ol>\n<ul><li>prawo skargi indywidulanej do Rzecznika Praw Obywatelskich</li></ul>\n<p>UE, dotyczącej przypadków niewłaściwego administrowania<br>w działaniach instytucji lub organów UE (poza TS);<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający nie popełnił<br>żadnego błędu<br>merytorycznego.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>poprawną selekcję<br>i hierarchizację<br>informacji (nie<br>zamieścił w pracy<br>fragmentów<br>niezwiązanych<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód w pełni spójny,<br>harmonijny i logiczny.</p>\n<ul><li>prawo petycji indywidualnej lub zbiorowej do Parlamentu</li></ul>\n<p>Europejskiego w sprawach objętych zakresem działaności UE,<br>które dotykają ich bezpośrednio;</p>\n<ul><li>prawo skargi do Komisji, jeśli skarżący uznaje, że państwo</li></ul>\n<p>członkowskie naruszyło Kartę praw podstawowych przy<br>wykonywaniu przez nie prawa UE;</p>\n<ul><li>prawo skargi indywidualnej do Sądu, Trybunał</li></ul>\n<p>Sprawiedliwości jako sąd odwoławczy.</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych</li></ol>\n<p>aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście<br>interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć<br>związanych z tematem.<br>Kursywą zaznaczono kwestie niekonieczne do uznania danego<br>aspektu za spełniony w sposób pełny.<br>Poziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 P.<br>Zdający:</p>\n<ul><li>w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia</li></ul>\n<p>(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)<br>lub</p>\n<ul><li>w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia</li></ul>\n<p>i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia<br>(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych</li></ol>\n<p>aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością<br>wybranych pojęć związanych z tematem.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił jeden<br>lub dwa błędy<br>merytoryczne.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>niekonsekwentną<br>selekcję informacji i ich<br>hierarchizację (umieścił<br>w pracy nieliczne<br>fragmenty niezwiązane<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód nie w pełni<br>uporządkowany.<br>Poziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 P.<br>Zdający:</p>\n<ul><li>w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo</li></ul>\n<p>scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród<br>zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)<br>lub</p>\n<ul><li>częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia</li></ul>\n<p>(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).</p>\n<ol><li>Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć</li></ol>\n<p>związanych z tematem.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił trzy<br>lub cztery błędy<br>merytoryczne.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>w niewystarczającym<br>stopniu selekcję<br>informacji i ich<br>hierarchizację (napisał<br>pracę, której znaczną<br>część stanowią<br>fragmenty niezwiązane<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód w sposób<br>chaotyczny<br>i nielogiczny.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił co<br>najmniej pięć błędów<br>merytorycznych.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Ponad połowę pracy<br>stanowią fragmenty<br>niezwiązane z tematem.<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Wywód jest<br>niekomunikatywny.<br>0 P.<br>Zdający nie zrozumiał tematu - nie wypełnił wymagań dla<br>poziomu I.</p>\n<ol><li>Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych</li></ol>\n<p>z tematem.<br>Przy pracy o wartości<br>merytorycznej 0 p., nie<br>przyznaje się punktów<br>za pozostałe elementy.<br>Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III),<br>może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez<br>zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj.<br>poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za<br>zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości<br>merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także<br>ocenić pracę na 0 punktów.</p>","solutions":[]}